maandag 28 maart 2016

Over het voorkomen van de Cetti's Zanger in Gelderland

Hieronder een samengevatte versie over het voorkomen van de Cetti's Zanger in Gelderland. Een uitgebreid artikel is, in samenwerking met Sovon, in voorbereiding.

Cetti's Zanger, Ooijse Graaf, Ooijpolder, Berg en Dal, ringvangst, 21 september 2015 (©Erik Ernens)

Ondanks een vrij uitgebreide beschrijving door Wim Sevinga, zowel van de zang als het kleed, van zijn Cetti's Zanger op 9 oktober 1962 aan het Wolderwijd onder Harderwijk, werd deze om nog onduidelijke redenen destijds niet aanvaard door de Commissie Nederlandse Avifauna, de voorloper van de CDNA (Commissie Dwaalgasten Nederlandse Avifauna) [Sevinga 1963]. Het zou tot 6 oktober 1968 duren voor de eerste 'Cetti's' voor Nederland de lijst op mocht, en wel door een ringvangst bij De Hoort, Cranendonck (NB).

De Cetti's Zanger werd tot 1 januari 1979 beoordeeld door de CDNA, alleen geregistreerd in 1979-1985 en weer beoordeeld vanaf 1 januari 1986 tot en met 2003. De gevallen werden niet opnieuw beoordeeld bij de uitgebreide herziening van de Nederlandse lijst [van IJzendoorn et al.1996]
Uit de diverse periodes zijn voor Gelderland de onderstaande waarnemingen bekend. 
Waar ♂ staat, wordt een zingende man bedoeld.

Tot heden voor Gelderland aanvaard door de CDNA
  1. 30 april - 13 mei 1973 Nieuwe Zuiderlingedijk, Heukelum, Lingewaal, ♂ (S.Braaksma, T.Hoogendoorn, R.Rook)
  2. 11 augustus 1973 Hummelo, Bronckhorst, ♂ (J.Coldewey)
  3. 8 mei 1975 Zuid-Lingedijk, Heukelem, Lingewaal, ♂
  4. 3 juli 1975 Zuid-Lingedijk, Heukelem, Lingewaal, ringvangst (R.Meijer)
  5. 11 december 1975 Koorenwaard, Heukelem, Lingewaal, ringvangst (G.H.J. de Kroon)
  6. 31 oktober 1976 Vuren, Lingewaal, ringvangst (R.Meijer)
  7. 15 mei 1978 Velp, Rheden, 2 (E.F.Visser)

uit de beoordelingsperiode tot 1979, niet ingediend bij de CDNA
  1. 19 mei 1974 Noordberg, Renkum, ♂ [archief VWG Wageningen]
  2. 3 mei 1975 Noordberg, Renkum, ♂ [archief VWG Wageningen]
  3. 11 juni 1975 Noordberg, Renkum, ♂ [archief VWG Wageningen]
  4. 20 augustus 1978 Vogelzang,(Hatertse Broek), Nijmegen, ♂ (D.Visser)

uit de CDNA-registratieperiode 1979-1985
  1. Juni 1979 Erfkamerlingschap, Rijnwaarden, ♂ (P.Schermerhorn, F.Sloot)
  2. 28 mei - 5 juni 1980 Zuiderlingedijk, Spijk, Lingewaal, ♂ (A.Vink)

uit de beoordelingsperiode 1986 - 2003, nooit ingediend bij de CDNA
  1. 20 april 1993 Crobsche Waard, Haaften, Neerijnen 
  2. 17 mei - 22 juni 1993 Loenense Buitenpolder, Overbetuwe, ♂ (F.Erhart)

Na de beoordelingsperiode werden waarnemingen verricht in 
  1. 2005 24 juni Leuvenheim, Brummen, ♂ (J.Pilzecker), 
  2. 2006 3 mei Juliusput, Hoevelaken, Barneveld, ♂. niet zeker
  3. 2008 1 - 6 april Kloosterwiel, Zaltbommel, Neerijnen, ♂ (A.van Hunnik) 
  4. 2010 27 & 29 maart Jezuïtenwaai, Rijnstrangen, Duiven, ♂. niet zeker 

Cetti's Zanger, Lunen, Wijchen, 1 juni 2013 (©Jolanda Wannet-Wijnbergen)

Broedvogels
Door een noordwaartse uitbreiding van het verspreidingsgebied bereikte de Cetti's Zanger ook Nederland. Bij Cranendonck (NB) werd het eerste territorium vastgesteld (3 mei - 29 juni 1969). Een eerste nest werd in 1976 bij Canisvliet, Sas van Gent, Zeeland gevonden. In 1977 werden 60 territoria vastgesteld [Boele et al 2015]. Aangezien de soort gevoelig is voor strenge winters kregen ze een ferme tik uitgedeeld in de winters van 1978/79 en rond 1985, onder andere omdat de kou tot ver in het Zuid-Europese brongebied reikte. Na een hernieuwde vestiging vanaf 2003 groeide het aantal territoria binnen enkele jaren tot honderden zingende Cetti's Zangers uit. Zo werden er voor de Biesbosch in 2010 liefst 314, in 2011 486 en in 2015 het spectaculaire aantal van 745 territoria vastgesteld. Voor heel Nederland werden in 2014 355 territoria uitgerekend, met een geschatte populatie van 600-750 [Boele et al 2016].
Zie voor een uitgebreidere bespreking de soortpagina's op de websites van Dutchavifauna en Sovon (linken, zie onder).

Cetti’s Zangers prefereren dicht (wilgen)struweel langs water. Liefst met wat modderige oevers eronder.  De Cetti’s Zanger lijkt tegenwoordig wat koudere winters beter te kunnen doorstaan. Een mogelijke verklaring daarvoor is de beschikbaarheid van voedsel in de bodem langs de oever. Dankzij de getijdewerking blijven veel oevers ook bij vorst ijsvrij en juist dat zijn pekken waar de soort graag rondscharrelt [de Jong 2015]. 

De verspreiding in Gelderland
Vanuit de Biesbosch breidt de soort zich steeds verder oostwaarts uit, en is hierbij langs de Waal, Linge en de Lek ook Gelderland binnen gedrongen. In 2011 werden zingende mannetjes vastgesteld in de Ruyterwaard bij Zuilichem, Zaltbommel (28 juni) en, opmerkelijk ver buiten het verspreidingsgebied, op 13 juni bij Barchem, Lochem. 
In 2012 werden nu onder meer zingende vogels opgemerkt bij
  1. 28 april 2012 Geldersche Toren, Spankeren, Rheden 
  2. 28 april - 10 juni 2012 Tiendweg, Heukelum, Lingewaal
  3. 11 juni - 22 juli 2012 Hondswaard, Vuren, Lingewaal

Sovon meldt voor 2012 drie territoria en voor 2013 acht. Waarschijnlijk, zeker voor 2013 en 2014 zijn de territoria onderteld door onvolledige gegevens en de wijze van uitwerking van de data. Matthias Koster (Sovon-DC Grote Rivieren) heeft voor 2015 de waarnemingen wel secuur uitgewerkt en komt voor dit jaar op 21 territoria, voornamelijk in west Gelderland. Los van het gebied in westelijk Gelderland, dat vrij direct is verbonden met de Biesbosch, hebben inmiddels ook enkele vogels zich gevestigd langs de Nederrijn tussen Elst en Doorwerth (Tollewaard, Wageningse Bovenpolder en Jufferswaard). Een enkele keer worden zingende mannetjes ver buiten het gangbare verspreidingsgebied opgemerkt, zoals van 29 mei tot en met 10 november 2013 langs de Oude Graafseweg bij Lunen, Wijchen en op 22 maart 2016 bij de Bisonbaai in de Ooijpolder. In 2013 werd op 28 augustus in de Tengnagelwaard bij Lobith een mogelijke man te kort gehoord voor een zekere determinatie. Met zijn vele met wilgen omrande waterputten in deze regio (Rijnstrangengebied) is het opvallend dat de soort zich hier nog niet gevestigd heeft. Of nog niet opgemerkt is. Een mooi voorbeeld dat dat te verwachten mag zijn is het zingende mannetje net over de grens in Duitsland bij Voorthuysen, Emmerich op 30 maart 2013.


Voorkomen Cetti's Zanger per maand volgens Waarneming.nl (bron: waarneming.nl, bekeken 29-03-2016)

Hierboven een overzicht van het voorkomen per maand van de Cetti's Zanger in Gelderland. Dit overzicht geeft qua cijfers een incompleet beeld, oa door het ontbreken van gegevens van bijvoorbeeld Sovon, het voorkomen per maand zal zeer waarschijnlijk echter niet veel afwijken

Inventariseren
De beste tijd om de Cetti's te inventariseren is van begin maart tot eind juli. Sovon hanteert hierbij de criteria voor geldige territoria de datumgrenzen 15 maart tot en met 15 juli. In geval van zang en/of balts moet er één waarneming zijn in die periode, en in totaal twee waarnemingen in de gehele periode. Voor het bepalen van territoria wordt een onderlinge afstand van 300 meter aangehouden. Het is een lastig karwei die de nodige aandacht vereist om exacte aantallen vast te stellen. Vaak worden alleen de zingende mannetjes opgemerkt (door hun verborgen leefwijze zijn paartjes vaak moeilijk vast te stellen) en deze kunnen zich onverwacht snel over honderden meters verplaatsen. Een territorium kan enkele tientallen hectares beslaan. Tegenover hun opvallende zang staat weer het nadeel dat mannetjes langdurig (uren..) zwijgzaam kunnen zijn. Ringvangsten onder meer in de Ooijpolder (3 september 2014 en 21 september 2015) en bij Elburg (18 en 23 september 2014) laten een bredere verspreiding zien dan alleen de bekende broedgebieden. Ongepaarde mannetjes, en mannetjes waarvan het vrouwtje broedt, zingen ook 's nachts. In de winter is de zang ook te horen, doch niet vaak. 

Cetti's Zanger, Ooijse Graaf, Ooijpolder, Berg en Dal, ringvangst,
3 september 2015 (©Bram Ubels)

Buiten broedtijd
De Cetti's Zanger is in alle maanden in Gelderland waargenomen. In de winter is het aantal waarnemingen zeer beperkt, ongetwijfeld door de weinige zangactiviteit en de verborgen leefwijze. Ze hebben vaak het karakter van een standvogel en hoewel ze in aantal terug kunnen zakken na strenge en sneeuwrijke winters lijken ze deze in de afgelopen jaren beter te hebben doorstaan. Zelden worden in de winter Cetti's Zangers vastgesteld ver buiten de broedgebieden in Gelderland.

Geluid
Is de zang goed gehoord, dan is determinatie vaak geen probleem. Maar het komt regelmatig voor dat vogels zich net niet goed en te kort laten horen. Diverse keren bleek verwarring te zijn opgetreden met bijvoorbeeld fragmenten van de zang van bijvoorbeeld Winterkoning, Zanglijster of Rietgors. Op 9 juni 1993 imiteerde in de Crobsche Waard bij Haaften een Blauwborst perfect een Cetti's

Dankwoord
Sovonmedewerker Arjan Boele wil ik hartelijk danken voor de medewerking vanuit Sovon met het verstrekken van gegevens en het uitzoeken van enkele gevallen. Matthias Koster wil zeer danken voor het bespreken van aantallen territoria en andere onderwerpen over de soort. Fokko Erhart was zeer behulpzaam bij het uitzoeken van de gevallen uit 1993. Erik Ernens, Jolanda Wannet-Wijnbergen en Bram Ubels dank ik hartelijk voor het mogen gebruiken van hun foto's bij dit stuk
(tekst: Remco Wester, 26 maart 2016)

Cetti's Zanger, Ooijse Graaf, Ooijpolder, Berg en Dal, ringvangst,
21 september 2015 (©Erik Ernens)

Literatuur
Anonymus. 2013. Cetti's Zanger Cettia cetti. P265 in: Vogelwerkgroep Arnhem e.o. 2013. Van IJsduiker tot IJsgors. Vogelwerkgroep Arnhem e.o., Arnhem.
Beijersbergen, J., Verholt, W. & Visser, J. 1969.  Nieuwe waarnemingen van Cetti. Limosa 42(3): 234-235
van den Bergh, L.M.J., Gerritse, W.G., Hekking, W.H.A., Keij, P.G.M.J. & Kuyk, F. 1979. Vogels van de Grote Rivieren. Het Spectrum, Utrecht.
Boele, A., van Bruggen, J., van Dijk, A.J., Hustings, F., Vergeer, J.W., Ballering, L. & Plate, C.L. 2013. Broedvogels in Nederland in 2011. Sovon-rapport 2013/01. Sovon Vogelonderzoek Nederland, Nijmegen.
Boele, A., van Bruggen, J., Hustings, F., Koffijberg, K., Vergeer, J.W. & Plate, C.L. 2014. Broedvogels in Nederland in 2012. Sovon-rapport 2014/13. Sovon Vogelonderzoek Nederland, Nijmegen.
Boele, A., van Bruggen, J., Hustings, F., Koffijberg, K., Vergeer, J.W. & van der Meij, T. 2015. Broedvogels in Nederland in 2013. Sovon-rapport 2015/04. Sovon Vogelonderzoek Nederland, Nijmegen.
Boele, A., van Bruggen, J., Hustings, F., Koffijberg, K., Vergeer, J.W. & van der Meij, T. 2016. Broedvogels in Nederland in 2014. Sovon-rapport 2016/04. Sovon Vogelonderzoek Nederland, Nijmegen.
van Diermen, J., Erhart, F. & Schoppers, J. 1995. Broedvogelinventarisatie Gelderland 1993. Rivierenland, Midden-Achterhoek, ZW-Arkemheen. Provincie Gelderland, dienst RWG, Arnhem
van Dijk, A. J., Hustings, F., Sierdsema, H. & Verstrael, T. 1997. Kolonievogels en zeldzame broedvogels in Nederland in 1992-93. Limosa 70(1): 11-26
de Jong, A. 2015. Cetti’s Zanger enorm toegenomen in de Biesbosch. Nieuwsbericht SOVON-website 30 oktober 2015 [link]
ten Kate, C.G.B. 1964. Ornithologie van Nederland, 1962. Limosa 37(1): 19 - 57.
de Kroon, G.H.J. 1976. Over vangsten van Porceleinhoentjes, een Cetti's zanger en Waterpiepers. De Levende Natuur 79(6): 140-143
Lehaen, H. 1969. Vangst van Cetti. Limosa 42(1) : 110 - 113. 
Lensink, R. 1993. Vogels in het Hart van Gelderland. Vogelwerkgroep Arnhem e.o.. KNNV, Utrecht.
Leys, H., Sanders, G. & Knol, W. 1983. Avifauna van Wageningen en wijde omgeving. KNNV Vogelwerkgroep Wageningen, Wageningen.
Moerbeek, D J, Winkelman, J E & de Heer, P. 1987. Zeldzame en schaarse vogels in Nederland in 1985. Limosa 60(1): 21-30
Scharringa, C.J.G. & Osieck, E.R. 1978. Zeldzame vogels in Nederland 1976. Limosa 51(3): 137 - 146.
Scharringa. C.J.G. & Osieck, E.R. 1980. Zeldzame vogels in Nederland 1978. Limosa 53(1): 27 - 33.
Scharringa, C J G & Osieck, E R. 1982. Zeldzame en schaarse vogels in Nederland in 1981. Limosa 55(4): 125-138
Sevinga, W. 1963. Waarneming van Cetti's Zanger (cettia cetti) aan de llsselmeerkust te ermelo. Limosa 36(1): 118-120
Tekke, M.J. 1974. Het voorkomen van de Cettis Zanger, Cettia cetti, in Nederland van 1968 t/m 1973. Het vogeljaar 22(3): 780-781
Tekke, M.J. 1975. Ornithologie van Nederland 1973. Limosa 48(1): 113-113
Tekke, M.J. 1977. Ornithologie van Nederland 1974 en 1975. Limosa 50(1): 34-60
Teixeira, R.M. 1979. Atlas van de Nederlandse Broedvogels. Natuurmonumenten, ‘s Graveland.
van de Ven, F. 2010. Waarneming Cetti’s Zanger in Jezuïtenwaai. Vlerk 27(3): 89-90
van IJzendoorn, E.J., van der Laan, J. & CDNA. 1996. Herziening Nederlandse Avifaunistische lijst 1800-1979: tweede fase. Dutch Birding 18(4): 157-202

Webreferenties
Dutchavifauna.nl - Cetti's Zanger (bekeken 26 maart 2016): 
SOVON - Cetti's Zanger:  
Waarneming.nl - Cetti's Zanger - Gelderland: 


WAARNEMINGEN EN INFORMATIE GEZOCHT
Staat ergens in uw archief of notitieboekje nog een Cetti's Zanger voor Gelderland, of heeft u aanvullende informatie over, of mooi beeldmateriaal van deze soort in de provincie? Deze zijn van harte welkom en kunt u, evenals opmerkingen of vragen, mailen aan: avifaunavangelderland@gmail.com.
_______________________________________
Bezoek ook de website Avifauna van Gelderland

maandag 21 maart 2016

Wie graaft zal vinden

Daar is tie weer even, de Griel. Op dit moment ben ik allerlei verzamelde waarnemingen uit Gelderland aan het 'opwaarderen'. Dat houdt in, door contact te zoeken met waarnemers zoveel mogelijk extra informatie boven water zien te krijgen dan alleen in de literatuur vermeld staat.

Zo is er van een Griel in de Maneswaard bij Opheusden in 1987 alleen een eenregelig vermelden bekend uit de Avifauna van Wageningen [Leys et al 1993]. Na lang zoeken via allerlei contacten, verkreeg ik een mailadres van de waarnemer, H. de Wilde. De beste man is nu 85 jaar, maar mij was verteld dat hij nog een goed geheugen heeft. Vanochtend vond ik tot mijn grote vreugde ineens een mail in de inbox. Zulke verhalen wil ik jullie niet onthouden. Dit is waar ik het voor doe!

(overigens is er ook een Griel boven water gekomen van 5 juni 1949 bij Doesburg, door Herman Leys. Eveneens (nog) maar een regel uit zijn dagboek van bekend, maar iemand die vele Grielen in die jaren in de duinen heeft gezien. Uiteraard zal ik proberen ook zijn verhaal te verkrijgen...)
Waarnemingen Griel in Avifauna van Wageningen [Leys 1993]

Het verhaal door Hans de Wilde over zijn Griel bij Opheusden:
_____
"Verrassend om nog vragen te krijgen over een waarneming van bijna dertig jaar geleden en opvallend hoe helder die gebeurtenis mij nu nog voor de geest staat. Maar aantekeningen ervan heb ik niet. Op de bewuste negende mei 1987, ’s ochtends omstreeks negen uur vermoed ik, was ik met mijn destijds 15 jaar oude zoon op zoek naar kuikens van kievit en grutto in de uiterwaarden van de Rijn in het kader van het zogenaamde “snaveltjes onderzoek” van Beintema, gericht op het leggen van een verband tussen de lengte van de snavel en de leeftijd van het bijbehorende kuiken. Het was die ochtend behoorlijk heiig, maar toch met ruim voldoende zicht. Bij het met de kijker afzoeken van een recent ingezaaide maisakker vloog op een afstand van naar schatting c. 100 m de vogel plotseling op en verdween laagvliegend en eenzaam naar de rivier richting Wageningen. Ik heb de vogel nauwelijks aan de grond gezien maar het vleugelpatroon en gedrag van een (op)vliegende Griel zijn zo karakteristiek dat verwarring met een andere soort in dit geval uitgesloten is. Ik teken hierbij aan dat ik ook dertig jaar geleden de Griel al goed kende van talloze waarnemingen in Griekenland, Frankrijk, Spanje en Portugal. Mijn verbazing daar op die plek en op dat moment een Griel te ontmoeten herinner ik me nog heel goed. De waarneming vond plaats in SOVON blok 39-37-13, met de coördinaten: 51° 56’ 32” N x 5° 38’ 20” O. Ik heb de vogel minder dan een minuut in de kijker gehad en fotografisch is niets vastgelegd. In mijn aantekenboekje staat op die datum alleen “GRIEL!”. Ik zou het leuk vinden te horen als ook andere waarnemers de vogel omstreeks die datum in Gelderland hebben gezien. Voor mij persoonlijk is het de enige waarneming van een Griel in Nederland, hoewel in mijn prille jeugd de soort nog regelmatig gebroed moet hebben in de duinen bij Bergen (N.H.)."

Literatuur
Leys, H., Sanders, G. & Knol, W. 1993. Avifauna van Wageningen en wijde omgeving. KNNV Vogelwerkgroep Wageningen, Wageningen.

woensdag 16 maart 2016

De IJslandse Grutto: linken naar artikelen en sites over herkenning.

IJslandse Grutto, adult zomerkleed, Bergerden, Huissen, Lingewaal,
15 april 2014 (©Alexander Welle)
Gezien de tijd van het jaar, ze trekken weer door de provincie nu, ben ik de IJslandse Grutto voor Gelderland onder de loep aan het nemen. Omdat herkenning van deze ondersoort (nog) niet iedereen even gemakkelijk ligt, heb ik een paar artikelen en websites daarover op een rij gezet. 

Hopelijk worden jullie hierdoor getriggerd om net iets beter die Grutto's in de buurt te bekijken. Voor de liefhebber is er wat stevigere kost met het artikel van Krijn et al 2014. Dit gaat over simpel gezegd de mogelijkheid of de IJslandse Grutto nu een ondersoort, of een zelfstandige soort zou kunnen zijn.
Voer je waarneming aub zo secuur (aantal, kleed, waarneemomstandigheden, bijzonderheden) mogelijk in op waarneming.nl, liefst met foto's en mijn dank zal groot zijn. Tref je een geringde (IJslandse) Grutto, meld dit dan ook zo nauwkeurig mogelijk bij je waarneming. Kies hierbij aub voor de activiteit '(kleur)ring dragend. 

Ik hou me van harte aanbevolen voor artikelen over de IJslandse Grutto, vooral over de herkenning er van, en het voorkomen in Gelderland. Ook is informatie over geringde IJslanders zeer welkom, evenals goede foto's van alle kleden.(info en foto's alleen voor Gelderland!)
Binnenkort zal een uitgebreider artikel over het voorkomen in Gelderland op deze pagina verschijnen.


Literatuur
-Knox, C.G. 2010. Black-tailed Godwits: Sub-Specific Identification & Status in the County. Northumberland & Tyneside Bird Club.
-Krijn B. Trimbos, Camiel Doorenweerd, Ken Kraaijeveld, C. J. M. Musters, Niko M. Groen, Peter de Knijff, Theunis Piersma, Geert R. de Snoo. 2014. Patterns in Nuclear and Mitochondrial DNA Reveal Historical and Recent Isolation in the Black-Tailed Godwit (Limosa limosa)
-van Scheepen, P. & Oreel, G.J. 1995. Herkenning en voorkomen van IJslandse Grutto in Nederland. Dutch Birding 17(2): 54-64

Websites
-Adri de Groot, De vogeldagboeken van - 19 maart 2013 - Limosa of islandica
-van der Veen, F. Grutto's en "IJslanders" op het weilandje van Geijsel
-Waarneming.nl - IJslandse Grutto (zie ook 'foto's' rechts in menu)



IJslandse Grutto, adult zomerkleed, Bergerden, Huissen, Lingewaal,
15 april 2014 (©Alexander Welle)
Dankwoord
Vanaf deze plek dank ik Alexander Welle hartelijk voor het mogen gebruiken van zijn zeer fraaie foto's voor dit stuk en de Avifauna van Gelderland!

(tekst: Remco Wester, 16 maart 2016)

WAARNEMINGEN EN INFORMATIE GEZOCHT
Staat ergens in uw archief of notitieboekje nog een IJslandse Grutto voor Gelderland, of heeft u aanvullende informatie over, of beeldmateriaal van deze soort in de provincie? Deze zijn van harte welkom en kunt u, evenals opmerkingen of vragen, mailen aan: avifaunavangelderland@gmail.com.
____________________________________ ___
Bezoek ook de website Avifauna van Gelderland

dinsdag 15 maart 2016

De Noordse Nachtegaal Luscinia luscinia in Gelderland.

Over het voorkomen in de provincie 
Noordse Nachtegaal, 1kj, De Meintjes, Terwolde, Voorst, 22 augustus 1999, ringvangst. Scan van dia (©Rob Versteeg)
Met vijf van de 72 aanvaarde gevallen voor Nederland heeft de Ooijpolder liefst zeven procent van de Noordse Nachtegalen in huis gehad. Deze nachtegaal met zijn fraaie luide zang werd tot en met 2011 door de Commissie Dwaalgasten Nederlandse Avifauna (CDNA) beoordeeld. Alleen waarnemingen met goede foto of een geluidsopname (om gewone Nachtegaal zeker uitgesloten te hebben) komen in aanmerking voor aanvaarding door de CDNA. Bij de onderstaande acht in Gelderland was dat het geval 
(zang= zangopname)

aanvaard
  1. 18 mei - 12 juni 1980 Groenlanden, Ooijpolder, Berg en Dal, ♂ zang (B. Nolet e.a.) 
  2. 18 - 19 mei 1997 Oude Waal, Ooijpolder, Berg en Dal, ♂ zang (J. Jansen, P. Palmen)
  3. 15 mei - 5 juni 1999 Groenlanden, Ooijpolder, Berg en Dal, ♂zang (A. Vink, H. Vink-Slotboom, W. Wiegant, W. Janssen)
  4. 22 augustus 1999 De Meintjes, Terwolde, Voorst, 1e kj, ringvangst (J W Vlottes, R C L Versteeg, G J van Weess)
  5. 11 mei - 1 juni 2003 Groenlanden, Berg en Dal, ♂ zang (J. van Bruggen, D. Groenendijk e.a,
  6. 19 mei - 12 juni 2009 Leuvenheim, Brummen, ♂ zang (Bob Coenen eva)
  7. 11 mei - 15 juni 2010 Meinerswijk, Arnhem, ♂ zang (D. Rensen e.a.) 
  8. 23 -28 mei 2010 Groenlanden, Berg en Dal, ♂ zang (E. van Winden e.a.)
Vier zingende mannetjes kunnen volgens CDNA-criteria niet worden geteld, omdat een zangopname of foto ontbreekt. Misschien dat die ooit nog opduiken...
  1. 22 - 23 mei 1981 Groenlanden, Ooijpolder, Berg en Dal
  2. 22 mei - 2 juni 1984 Groenlanden, Ooijpolder, Berg en Dal
  3. 2 mei 1993 Millingerwaard, Ooijpolder, Berg en Dal
  4. 25 mei - 8 juni 2004 Loenensche Middelwaard, Rheden

Geringd
Twee keer belandde in Gelderland een Noordse Nachtegaal in een ringersnet, opvallend genoeg beide in 1999. De man van de Groenlanden kon op 27 mei door Holmer Vonk met een klapnetje worden gevangen en geringd. Een dikke drie maanden later, op 22 augustus, vloog een jonge man in het net van de CES-locatie in de Meintjes bij Terwolde. Dit zijn op dit moment het 8e en 9e ringgeval in Nederland

Niet aanvaard
Er is een waarneming niet aanvaard door de CDNA. Een nachtegaal die 27 april 1990 bij Gorssel op de foto ging en als Noordse aangemeld werd haalde het niet, omdat een gewone Nachtegaal niet uitgesloten kon worden

Dankwoord
Mijn dank is groot naar Rob Versteeg die mij zijn unieke foto ter beschikking stelde voor de Avifauna van Gelderland!
(tekst: Remco Wester, 15 maart 2016)

Webreferenties
Dutchavifauna.nl - Noordse Nachtegaal: http://www.dutchavifauna.nl/species/noordse_nachtegaal
Waarneming.nl - Gelderland - Noordse Nachtegaal
http://avi-gelderland.waarneming.nl/soort/view/1053

Literatuur
Diverse waarnemingenrubrieken in Dutch Birding 
Coenen, B. 2009. Bijzondere vogelervaringen: mei 2009. Vlerk 26(4): 142-144
Schoppers, J. 2004. Noordse Nachtegaal Luscinia luscinia in de Lamme IJssel in 2004. Vlerk 22: 93-94
Schoppers, J. 2006. Naschrift bij artikel: Noordse Nachtegaal Luscinia luscinia in de Lamme IJssel in 2004. Vlerk 23(2): 78-78
van Turnhout, C. 2000. Territoriale noordse nachtegaal in de Groenlanden in 1999. Mourik 26(1): 20-21


WAARNEMINGEN EN INFORMATIE GEZOCHT
Staat ergens in uw archief of notitieboekje nog een Noordse Nachtegaal voor Gelderland, of heeft u aanvullende informatie over, of beeldmateriaal van deze soort in de provincie? Deze zijn van harte welkom en kunt u, evenals opmerkingen of vragen, mailen aan: avifaunavangelderland@gmail.com.
__________________________________________________
Bezoek ook de website Avifauna van Gelderland

zaterdag 12 maart 2016

Blauwvleugeltaling Rammelwaard, Voorst, januari 2016 AANVAARD

derde geval voor Gelderland 
Blauwvleugeltaling, adult ♂,Rammelwaard, Voorst, 15 januari 2016
(©Rob Zweers)
De adulte man Blauwvleugeltaling die Adri Mulder 10 januari 2016 ontdekte tijdens een rondje vogelen in de Rammelwaard bij Voorst is aanvaard door de Commissie Dwaalgasten Nederlandse Avifauna (CDNA). Dit betekent het derde aanvaarde geval voor Gelderland
Nadat de waarneming van Adri bekend werd, kon diezelfde middag een vijftiental vogelaars de eend nog tot ver in de schemer in de kijker krijgen. De volgende dag bleek hij verdwenen, en ook de dagen er na bleven meldingen uit. In de namiddag van 14 januari dobberde hij ineens weer op de plas en liet zich nu zien tot en met de 18e.
Voor Nederland zijn tot heden 39 gevallen aanvaard door de CDNA. Dit is dus het 40e geval voor het land, en de derde voor januari. Eerdere vogels in deze maand werden gezien in 1956 (geen exacte datum) bij Heusden (NB) en op 22 januari bij Velsen (NH)

Gevallen Gelderland
Dit is het derde geval voor de provincie Gelderland zijn. Twee eerdere werden vrij 'kort' na elkaar ontdekt: bij de Rijkerswoerdse Plassen onder Arnhem op 9 april 1998 (V. de Boer e.a.) en van 24-28 april 1999 in de Fraterwaard bij Doesburg (M. Gal e.a.)
Ben benieuwd wanneer de Kleine Topper van Harderwijk (27-30 januari 2015) wordt aanvaard. Die circuleert al heel wat langer bij de CDNA én betekent een nieuwe soort voor Gelderland!

Rob Zweers dank ik hartelijk voor het gebruik van zijn foto

(tekst: Remco Wester, 12 maart 2016)

Webreferenties
Avifauna van Gelderland - Blauwvleugeltaling: 
Waarneming.nl - Blauwvleugeltaling - Gelderland 
Dutchavifauna.nl - Blauwvleugeltaling: http://www.dutchavifauna.nl/record/33241

WAARNEMINGEN EN INFORMATIE GEZOCHT
Staat ergens in uw archief of notitieboekje nog een Blauwvleugeltaling voor Gelderland, of heeft u aanvullende informatie over, of beeldmateriaal van deze soort in de provincie? Deze zijn van harte welkom en kunt u, evenals opmerkingen of vragen, mailen aan: avifaunavangelderland@gmail.com.
__________________________________________________
Bezoek ook de website Avifauna van Gelderland

woensdag 9 maart 2016

Kraanvogels passeren massaal, vooral Oost-Nederland verwend!

Kraanvogels over 't Zuuk, Epe, 9 maart 2016 (©Jan Borst)

Wie vandaag in het oosten van Nederland regelmatig een oog op de lucht gericht had, kon verwend worden met één of meer groepen Kraanvogels. En het gíng los zeg! Over Limburg trokken duizenden Kraanvogels, telpost Oelemars in Twente zette een onwaarschijnlijk strak telpostrecord neer met een ongekend aantal van 10.641 exemplaren! (een fraai filmpje is hier te zien https://www.youtube.com/watch?v=PkCJaOpWRqw&feature=youtu.be
Later op de dag zorgde de zuidoostenwind er voor dat ook zuidwest en midden-Nederland groepen Kraanvogels door het luchtruim kregen.

Tot in de avond bleven groepen doorkomen. Diverse berichten melden groepen Kraanvogels die in de avond naar de grond kwamen, zodat het ook morgen kan lonen om een oog voor de lucht te bewaren!

Jan Borst uit Zuuk, Epe (Gld) kreeg er vandaag ook 34 over zijn huis en maakte deze mooie bovenstaande foto 

(tekst: Remco Wester, 9 maart 2016)

Webreferenties


WAARNEMINGEN EN INFORMATIE GEZOCHT
Heeft u nog Kraanvogels in Gelderland ergens in een notitieboekje staan, voer ze dan alsnog in op waarneming.nl. Probeer hierbij zo accuraat mogelijk de details te vermelden als tijdstip en vliegrichting. Hierdoor is een vergelijk met andere meldingen mogelijk
Alle informatie, beeldmateriaal of documentatie over deze soort is zeer welkom! Deze kunt u, evenals opmerkingen of vragen, mailen aan: avifaunavangelderland@gmail.com.
____________________________________
Bezoek ook de website Avifauna van Gelderland 

donderdag 25 februari 2016

Digitale avifauna vogelwerkgroep Nijmegen compleet!

of: hoe Peter Hoppenbrouwers het al wist in 2007....
 

(enige tekening'uitleg': 'prutsers slaat op de moeilijkheden die waren ontstaan rond het invoeren van het archief van de vwg in waarneming.nl destijds. NIET op de vele waarnemers die op eigen naam hun waarnemingen toen en nu nog invoerden. Die worden natuurlijk nog altijd zeer hartelijk bedankt!)

Ooit, eind 2006, vatte ik het idee op om een totale avifauna voor het werkgebied van de Vogelwerkgroep Nijmegen e.o. te maken. Waarneming.nl was net sinds 2005 online, en de werkgroep had besloten om haar hele archief -50.000 waarnemingen- hierin te implementeren, wat eind 2006 geschiedde. Ook beschikte ik op dat moment over het gehele papieren archief van de werkgroep.

Het online geplaatste archief in Waarneming.nl had nogal wat voeten in aarde. Hier en daar was een cijfertje bij het invoerbestand soms net verkeerd gezet, en zo kon het gebeuren dat ik 'Witoogeenden in Larixen' en 'Roodkeelduikers op de stuwwal van Nijmegen aantrof. Één voor één werd zoveel mogelijk gecorrigeerd. Voor de algemene soorten was dit echter ondoenelijk en liet ik dan ook zitten.

Vanuit de werkgroep was een algemene reactie 'zet maar een plan van aanpak op'. Daar heb ik toen aan gesleuteld en geschreven. Alles, van de opzet van een stuurgroep, tot en met het regelen van financiën en een paar A4tjes overzicht welke bronnen allemaal geraadpleegd konden worden, werd uitgewerkt in bestanden. Een eerste overzicht van alle soorten zag het daglicht, en van de schaarse en zeldzame soorten waren zelfs de waarnemingen al grondig gecheckt en uitgewerkt. Menigeen, vooral 'oudgedienden' kregen in die tijd een mail of ze nog het een en ander uit hun archieven konden opdiepen. De animo er één te willen was er wel, de animo om méé te werken was zeer laag. En zo stierf mijn plan in 2007 een langzame dood.

In 2011 namen Sjak Gielen en Erik van Dijk weer het initiatief om aan een avifauna te werken. Deze keer zou het een online-versie worden, en wel een die aan waarneming.nl gekoppeld zou worden. Vanaf 2012 werd begonnen met de opzet, en al snel sprong Fred Hustings, onder andere met zijn beduchte rode pennetje, bij. Geholpen en gesteund door een team van zo'n vijftien vrijwilligers werd vier jaar lang uitgezocht en geschreven Uiteindelijk werden 338 inheemse vogelsoorten (bij nacheck kom ik tot 348?), 79 uitheemse vogelsoorten, 28 ondersoorten en 51 hybriden die ooit in het werkgebied zijn waargenomen beschreven. Op vrijdag 5 februari 2016 werd met het plaatsen van de soorttekst van de Wulp de digitale avifauna voor de Vogelwerkgroep Nijmegen afgerond.

Een ware monsterklus, zo weet ik uit ervaring door mijn werk aan de digitale Avifauna van Gelderland. Ietwat jammer vind ik, dat bij voorbaat al niet zoveel mogelijk bronnen werden geraadpleegd. Zo had er meer gehaald kunnen worden uit historische en regionale verslagen, en rapporten door bijvoorbeeld SOVON en die in eigen beheer uitgegeven, Ook wordt sterk geleund op de database van waarneming.nl. Gegevens uit andere belangrijke bronnen, zoals de SOVON-database, staan bij lange na niet allemaal in waarneming.nl Hierdoor ontbreekt veel aan informatie en waarnemingen, waardoor een scheef beeld kan ontstaan. De uitgebreidheid aan verwerkte informatie verschilt overigens per soorttekst. En zoals ze zelf zeggen, het is de basis, door de digitale opzet kunnen snel nieuwe gegevens worden ingevoegd. Een taak die onder andere Jeroen Veeken op zich heeft genomen. Gebruikers van deze avifauna, bijvoorbeeld voor artikelen, moeten hier echter wel bedacht op zijn: zo 'compleet' is de avifauna nog niet.
Hoewel er meerdere online avifauna's reeds bestaan (oa Vogels van Groningen), is dit de eerste digitale avifauna in Nederland die gekoppeld aan waarneming.nl is gegoten.

Een woord van bewondering voor de inzet van de initiatiefnemers, de aanjagers en de vrijwilligers. Het is voor de Avifauna van Gelderland een bron die ik geregeld raadpleeg. Van harte hoop en wens ik dan ook toe, dat de medewerkers enthousiast en gedreven blijven om dit voortreffelijke overzicht uit te breiden en actueel te houden!.
En Peter Hoppenbrouwers, fanatiek teller van oa vogels en libellen, en lid van de werkgroep Nijmegen. Die wist het mij in 2007 al akelig precies te voorspellen met zijn tien jaar!

webreferenties
soortenoverzicht Avifauna van Nijmegen e.o.
http://nijmegen.waarneming.nl/atlas_start.php…
verantwoording
http://www.vogelwerkgroepnijmegen.nl/dig…/verantwoording.pdf

Waarnemingen en informatie gezocht
Heeft u nog een waarnemingen uit Gelderland ergens in een notitieboekje staan, die nog niet op een of andere wijze zijn gepubliceerd? Geef deze door, of voer deze in op Waarneming.nl
Alle informatie, beeldmateriaal of documentatie is zeer welkom! Deze kunt u, evenals opmerkingen of vragen, mailen aan: avifaunavangelderland@gmail.com.
____________________________________
Bezoek ook de website Avifauna van Gelderland
http://wqd.nl/avifaunagelderland