Draaihals gevangen in Ooijsche Graaf

Net terug van een trip naar zuidelijk Afrika fietste Harvey van Diek vanochtend over de Kerkdijk in de Ooijpolder naar z'n werk. Rond tien voor half negen vond hij een Draaihals op de dijk die later richting de ringlocatie in de Ooijsche Graaf vloog. Naast het rondsturen van een alert naar een regionale smscirkel lichtte hij ook Frank Majoor in, omdat hij hoorde dat iets verderop bij de CESlocatie geringd werd. Om 9:15 kon de Draaihals, het geluk zat mee, uit het net worden gehaald en mooi worden bekeken. De vogel kreeg de ring met nummer V391577 aangemeten en werd weer losgelaten.

Dit was voor deze CES de tiende Draaihals sinds 1996. Jaren waarin er twee werden gevangen zijn 2002, 2006 en 2007. Dit jaar is nog niet voorbij, dus wie weet.

Andere leuke vangsten vandaag waren Waterral, Kleine bonte specht, IJsvogel en een terugvangst van een eerstekalenderjaar Rietzanger met een Brusselse ring.

Eerste Snor voor de CES Ooijsche Graaf

Veertien jaar lang werd het geluid van een Snor Locustella luscinioides niet afgespeeld tijdens ringdagen op de CESlocatie in de Ooijsche Graaf. Voor de verandering werd in de vroege, mooie ochtend van deze dinsdag het 'lok'geluid eens meegedraaid in de kakefonie en zowaar...

Frank Majoor, Bram Ubels, Fabian Meijer, Rob Voesten en Erik van Winden waren al vroeg uit de veren om alles op te bouwen om te kunnen ringen. Het is Rob Voesten die tijdens de eerste ronde, zo rond kwart over zes, de vogel ontdekte in het net boven de plek waar het geluid werd afgespeeld. Deze eerste kalenderjaar (met een vleugellengte van 70mm) kreeg de ring met nummer AP59958 aangemeten, werd gefotografeerd en weer losgelaten.

Sinds deze dag 'draait' de Snor mee in de geluiden. Evenals de Waterrietzanger. Misschien dat ze hier dus ook ooit een keer mee verrast worden.

Vandaag werden eveneens zeven Rietzangers gevangen, waaronder een bijzondere vangst van een vogel met een 'Helgoland' ring. Dit hoeft niet persé een vogel van het eiland Helgoland te zijn, maar kan ook ergens anders in Duitsland geringd zijn.

De Hop, Upupa epops, in ons werkgebied

De waarnemingen van de Hop, Upupa epops, afgelopen jaren in ons werkgebied zijn een leuke reden om deze fraaie soort eens onder de loep te nemen. In diverse literatuur wordt gemeld dat de Hop, vooral in het zuidelijke gedeelte van ons werkgebied, voorkwam als broedvogel. In de 'Vogels in het Land van Cuijk' wordt gewag gemaakt van een zeker broedgeval 'ergens omstreeks 1959, ergens bij Langenboom'. De avifauna 'Vogels van de Grote Rivieren' verwijst naar De Levende Natuur waarin een melding uit 1967 van een paar in de Hatertse Vennen staat. De Avifauna van Limburg noemt een verwijzing naar een mogelijk broedgeval tussen 1973 en '77, waarbij het vermoedelijk om het jaar 1977 gaat. In dit jaar werd op de Hamert in juni en juli regelmatig een exemplaar gezien.Een tweede vogel werd nooit gezien, zekerheid over broeden is er niet verkregen.

Een recenter geval waarbij een vogel meerdere dagen aanwezig was, wordt beschreven in de Mourik 2003:1:7. Bij Milsbeek verbleef van 9 tot 11 juni 2002 een Hop in een geschikt (broed)biotoop, maar er werd geen tweede gezien, of andere activiteit geconstateerd die zou kunnen wijzen op broeden.

Niet geheel duidelijk zijn de waarnemingen tussen 1963 en 1970 rond de Hatertse Vennen. In de literatuur worden hier Hoppen gemeld, maar verschillende verwijzingen, bijvoorbeeld naar het dagboek van Reijnen, zijn in andere literatuur niet terug te vinden. Dan alleen dat er in deze literatuur weer wordt verwezen naar een andere datum en jaar. Het kunnen natuurlijk verschillende waarnemingen zijn

Slechts met één zin staat in het papieren archief van de VWG Nijmegen de melding van een Hop, welke in 1967 bij Groesbeek zou zijn gevangen en als kooivogel werd gehouden. Geen locatie, geen namen en geen details. Wat betreft historisch materiaal is er dus nog wel het één en ander uit te zoeken.

Tussen 26 augustus en 1 september 2006 verbleef een fraaie adult in een tuin aan de Eindsestraat in Linden, Cuijk. Even werd het spannend toen via Waarneming.nl ene J. Knuiman reageerde met dat er 'enige weken terug' bij hem een man Hop was ontsnapt. Deze vogel had een kleurring en hing enige tijd bij Huissen (Gld) rond om daarna 'spoorloos' te verdwijnen. Een detailfoto van de poten van de Lindense vogel toonde aan dat de vogel (gelukkig) ongeringd was. Interessant in dit kader is de langsvliegende Hop op 29 augustus 2006 bij Tiengeboden in de Ooijpolder. Bijna onnodig te schrijven dat uiteraard de eventuele aanwezigheid van ringen niet kon worden vastgesteld. De vogel kon later ook niet weer gevonden. (Foto: (c)Harvey van Diek.nl. 30 augustus 2006, Linden)

Overigens werd meerdere keren een Hop alleen langsvliegend gezien en ondanks zoekacties niet weer gevonden.

In de ochtend van 18 april 2009 werd in de Millingerwaard, Ooijpolder een Hop ontdekt, die zich, uiteraard, ook niet weer liet vinden. Opmerkelijk is dan ook de vondst van een Hop bij de Dennenkamp, Groesbeek 's middags door Kees Schreven en andere leden van de vrijwillige Weidevogelbescherming Groesbeek. De vogel vloog op en landde op het hek bij Van Deurzen (kippenfarm). Een mooie bewijsfoto kon door Stijn Schreven (links) worden gemaakt, alvorens de Hop naar het noorden uit beeld verdween. En spoorloos bleef.

Waarnemingen Hop in het werkgebied

1959 Langenboom (N-Br). Zeker broedgeval omstreeks 1959 (bron 2)

29-4-1962 groeve Vlaskop, Heumense Schans, Mook en Middelaar (Li). (bronnen:3, 4)
3-6-1963 Hatertse Vennen, Heumen (Gld). (bron 3. Verwijzing naar dagboek Reijnen)

1965 Hatertse Vennen, Heumen (Gld). (bron 5)
1967 Heikant, Groesbeek (Gld). Mogelijk dit jaar. 1 gevangen en als kooivogel gehouden
1967 Overasseltse en Hatertse Vennen. (1paar). (bron 3: verwijzing naar DLN 72:120)

16-5-1970 Hatertse Vennen, Heumen (Gld). (H.Reijnen en K.Reijnen). Aantal dagen ter plaatse.
1-10-1971 Nijmegen (bron 3: verwijzing naar Vj 20:44)

30-4-1976 Groenlanden, Ooijpolder, Ubbergen (Gld). (F.Eppink en A.van de Essen).
1973-1977 Wellerlooi/Hamert. Vermoedelijk broedgeval in '77. In juni/juli regelmatig gezien (bron 6)

19 tot 22-8-1980 Paardewei, Ooijpolder, Ubbergen (Gld). (O.van Hoorn, P.Brouwer)
9-4-1983 H-Dgemaal, Ooijpolder, Nijmegen, (Gld). (W.Helmer).
22-4-1983 Benedenstad/centrum, Nijmegen (Gld). (Locatie niet zeker. Waarnemer ?).
16-5-1985 Groeningse Bergen, Groeningen, Boxmeer (N-Br). Man. (D.Heg, E.Jans)
16-5-1986 Vortum-Mullem, Boxmeer (N-Br). (J.van de Brugge)
1-6-1986 Valburg-knooppunt, Overbetuwe (Gld). Overvliegend. (A.Vink)
17-5-1989 Elshof, Malden, Heumen (Gld). Overvliegend WNW. (F.Hustings)
4-4-1990 Radioplassen, Stevensbeek, Sint Anthonis (N-Br). Overvliegend. (K.Eradus)
25-4-1992 De Hamert, Bergen (Li). (J.Jansen)
25-9-1992 De Hamert, Bergen (Li). (J.Jansen)
2-6-1993 De Hamert, Bergen (Li). (J E.Kikkert)
16 en 18-4-1996 De Hamert, Bergen (Li). (A.Ovaa, B.van Noorden en J.Jansen)
6-5-1996 Middelveld, Druten (Gld). (L.van den Bergh). In populier in eigen tuin
17-10-1996 Leuth, Ooijpolder, Ubbergen (Gld). (J.Jans). Bij zwembad te Leuth
9 tot 11-6-2002 Zwarteweg, Milsbeek, Gennep (Li). (F.Hustings e.a.). Zie ook Mourik 2003 1:7
2-4-2005 De Pas, Bemmel, Lingewaard (Gld). Gefotografeerd. (W.Wilmers). Zie ook: Mourik 2005 2:69
26-8 tot 1-9-2006 Eindestraat, Linden, Cuijk (N-Br). Gefotografeerd. (J.van Dijk e.v.a.)
29-8-2006 Cilieboer, Ooijpolder, Ubbergen (Gld). Langsvliegend. (T.Teunissen)
9-5-2007 Cilieboer, Ooijpolder, Ubbergen (Gld). Overvliegend. (F.Willems en L.van den Bremer)
22-5-2007 Loenen, Overbetuwe (Gld). (V. de Boer)
18-4-2009 Millingerwaard, Ooijpolder, Millingen aan de Rijn (Gld). (G.Kurstjens)

18-4-2009 Dennenkamp, Groesbeek (Gld). Gefotografeerd. (K.Schreven e.a.)

Bronnen:

1) Vogels van de Ooijpolder

2) Vogels in het Land van Cuijk

3) Vogels van de Grote Rivieren

4) Papieren archief VWG Nijmegen 1960-1965 (Verwijzing naar Lim 37:42)

5) Papieren archief VWG Nijmegen 1967-1968 (Verwijzing naar R.J.S.M Reijnen)

6) Avifauna van Limburg

Broedresultaten Kleine Karekiet super

Voor het zesde jaar op rij onderzoek ik de broedresultaten van Kleine Karkieten op de Leemput te Milsbeek. Dit in het kader van het Nestkaartenproject van SOVON, met een ontheffing van het ministerie om nestonderzoek te mogen doen, en met toestemming van de beheerder van de afgraving (=verboden gebied). Normaliter mislukt de helft of meer van de nesten door predatie of slecht weer; iets dat onder zangvogels met open nesten volstrekt normaal is. Dit jaar echter zijn de broedresultaten buitengewoon goed.

Inmiddels zijn 61 nesten gevonden, wat iets lager is dan voorgaande jaren (meestal 70-75). Van 48 daarvan staat de uitkomst al vast: 37 leverden uitvliegende jongen op, 11 mislukten. De rest is nog actief. De karekieten blijken dit jaar de nukken van het weer (de ene dag bijna tropisch warm en kurkdroog, de andere dag tien graden kouder en forse buien) goed te doorstaan. Ook andere zangvogels lijken veel jongen te hebben geproduceerd, althans voor zover dat uit systematisch ringwerk op de Wylerberg (Beek-Ubbergen) blijkt (med. Ruud Foppen). Als het karekietenseizoen zo doorzet, wordt dit het verreweg beste jaar uit de reeks.

(tekst en foto's:(c) Fred Hustings, 20 juli 2009)

(Noot websitebeheerder: in dit geval is gekozen voor plaatsing van nestfoto's, niet alleen ter educatie, maar ook omdat de auteur van het artikel al jarenlang wetenschappelijk nestonderzoek verricht. Verantwoorde publicatie van nestfoto's op deze site gebeurd alleen ter ondersteuning van een geplaatst artikel)

Broedgeval Kluut in Loonse Waard, Wijchen (Gld)

Elk jaar duiken er in ons werkgebied wel een aantal Kluten op. Hét bekende broedgebied van deze soort ligt echter nét over onze noordelijke werkgroepgrens. Aan de noordkant van de Linge, bij de kassen van Bergerden, komen al een aantal jaren Kluten tot broeden. Deze vogels zitten ook regelmatig bij de Karbrug en op veel plekken langs de Waal ín ons werkgebied, maar broeden hier niet.

Broedgevallen komen bij ons sporadisch voor. Een kort verslag over een van die weinige volgt hieronder.

Bij de Kraaijenbergse Plassen ter hoogte van Linden vlogen op 23 april twee adulte Kluten laag over naar het westen. Of dit uiteindelijk de vogels van de Loonse Waard zullen zijn blijft de vraag. Chronologisch past het leuk in het plaatje. In de Maasuiterwaarden, langs de Kleefse Veerstraat, volgde 9 mei pas de volgende waarneming. Twee adulten verbleven hier bij een nieuwe afgraving. Dezelfde dag al werden er twee gemeld aan de oostkant van de Loonse Waard, Wijchen op een nieuw stuk afgegraven uiterwaard.

Tussen 9 mei en 1 juli werden rond deze plas tien waarnemingen doorgegeven. Op één na komen ze allen uit de Loonse Waard. Die ene, van twee adult, werd verricht op 27 mei in een nieuwe afgraving langs de Kleefse Veerstraat, oostelijk van de Loonse Waard. Meestal werd in de Loonse Waard nu één vogel gezien, af en toe liep er een tweede bij. Dat er vaker maar één werd gezien zal te maken kunnen hebben met het feit dat er ergens een nest zat. En dat bleek.

Frequent bezoeker van de Loonse Waard, Frans Rosmalen, was op de avond van 14 juli bij de waard vogels aan het kijken en vond twee adulte Kluten met vier jongen. Deze wist hij mooi te fotograferen en legde zo één van de weinige broedgevallen in deze hoek én voor ons werkgebied, op de gevoelige plaat vast.

Buiten de Lingewal werd de Kluut voor het laatst in 2007 broedend vastgesteld in ons werkgebied en wel bij de Waalstrang van Lent. In dit jaar werden hier vier nesten geteld. Of ook daadwerkelijk alle vier paren succesvol zijn geweest is onduidelijk. Niet alle vier paren waren namelijk altijd aanwezig. In ieder geval werden wel vier pullen waargenomen. Dank aan Frans Rosmalen voor het ter beschikking stellen van de foto's.

(Foto's: (c) Frans Rosmalen, 14 juli 2009, Loonse Waard, Wijchen, Gelderland)

Keizersmantel op de Wolfsberg, Groesbeek

Jan Jacobs ging vandaag, 5 juli, speciaal op pad om vlinders te zoeken. Langs het oude spoor naar Groesbeek, ter hoogte van de Biesseltsebaan vond hij een vrouwtje van de zeldzame Keizersmantel. De vlinder foerageerde op de bloesems van bramenstruiken en verdween soms de vegetatie in, om dan een tijd uit beeld te zijn.

Later op de middag is nog lange tijd door een aantal mensen gezocht, maar zij mochten helaas niet genieten van dit pareltje.(Foto: (c) Jan Jacobs, 5 juli 2009, Wolfsberg, Groesbeek)

Meer mooie foto's van deze prachtige ontdekking zijn hier te zien: http://nijmegen.waarneming.nl/waarneming/view/43693669

Er zijn via Waarneming.nl in ons werkgebied acht waarnemingen bekend.

25-6-2005 Beek dorp, Ubbergen (Gld). Waarnemer onbekend (archief VWG Nijmegen e.o.)
26-6-2005 Stuwwal - SOVON-kantoor, Ubbergen (Gld). R. Vogel
29-7-2006 Bisonbaai, ooijpolder, Ubbergen (Gld). D. Schut
31-7-2006 Heumen – buitengebied, Heumen (Gld). F. Verschoor
20-8-2006 Speetenhof, Düffel (Duitsland) Waarnemer en exacte datum onbekend.
21-8-2006 Kranenburg dorp (Duitsland) (waarnemer onbekend; archief VWG Nijmegen e.o.
22-8-2006 Kranenburg noordoost (Duitsland). M. Glöckner
7-7-2007 Heumensoord, Heumen (Gld). Man. R. van Grunsven
5-7-2009 Wolfsberg, Groesbeek (Gld).Vrouw. J. Jacobs

Roodmussen in de Millingerwaard

Fraaie ontdekking, maar helaas van korte duur, was een zingende adult zomerkleed Roodmus langs de Hezelstraat in de Groenlanden op 1 juni 2009, ontdekt door Berend Voslamber. Gelukkig ontdekte tijdens het zoeken naar libellen Peter Hoppenbrouwers diezelfde middag een adult zomerkleed zingend in de Millingerwaard. Deze kon door de snelle bekendmaking door meer mensen worden bekeken en betekende zelfs de eerst twitchbare voor de provincie Gelderland betekende. Grote vraag is natuurlijk of het de vogel van de Hezelstraat is?

Deze soort was jaren moeilijk te twitchen door anderen vanwege de vaak korte aanwezigheid. De qua zang niet bepaald actieve man in de Millingerwaard kon door uren lang wachten toch uiteindelijk door meerdere mensen worden bekeken.

Zeer fraai en opmerkelijk snel is de ontdekking van een tweede Roodmus op 13 juni in wederom de Millingerwaard, ditmaal een subadult. Dit mannetje zong frequenter en kon ook deze keer door vele waarnemers worden gehoord en bekeken.

Waarnemingen uit het archief van de VWG Nijmegen zijn de volgende.

Het betreft in alle gevallen zingende mannetjes. (Adult zomerkleed=ad zk, subad=subadult)

1. 2 december 1979 Kleve (BRD). Waarnemer onbekend (VWG-archief)
2. 3 juni 1991 Grote Grindgat, Weurt, Beuningen. Subad. [bron Mourik 21(1); 34]
3. 6 juli 1991 Stuwwal Wylerberg, Berg en Dal. Burgemeester Hermsen. In boom in tuin
4. 1 juli 1994 Kerkdijk, Ooijpolder, Berg en Dal. (G. van Aalst)
5. 23 mei 1998* Millingerwaard, Millingen aan de Rijn, Berg en Dal. (J.W. Vergeer). [*of 24 mei 1998]
6. 9 juni 1998 Groenlanden, Berg en Dal. Waarnemer onbekend (VWGarchief)
7. 11 juni 1998 Paardewei, Groenlanden, Ooijpolder, Berg en Dal. (B. Voslamber)
8. 21 mei 2008 Bisonbaai, Ooijpolder, Berg en Dal. (Ad zk). (C. van Turnhout)
9. 1 juni 2009 Groenlanden, Ooijpolder, Berg en Dal. (Ad zk). (B.Voslamber)
10. 1 juni 2009 Millingerwaard, Millingen aan de Rijn Berg en Dal. Ad zk. (P.Hoppenbrouwers)
11. 13 juni 2009 Millingerwaard, Millingen aan de Rijn Berg en Dal. Subad. (J. Bekhuis)